Đặt ván cốp pha mà tính thiếu thì giữa buổi đổ bê tông phải dừng lại chờ giao bổ sung, còn tính dư thì vừa tốn tiền vừa mất công chở ngược về. Không cần quá chính xác đến từng tấm, nhưng nắm được cách ước tính cơ bản sẽ giúp bạn làm việc với nhà cung cấp hiệu quả hơn nhiều.

Nguyên tắc cơ bản: tính theo diện tích cốp pha, không tính theo diện tích sàn

Sai lầm thường gặp nhất là lấy diện tích sàn nhà để áng chừng số ván. Thực tế, cốp pha phải bao hết bề mặt tiếp xúc với bê tông: đáy và hai bên thành dầm, bốn mặt cột, mặt dưới sàn. Một mét vuông sàn thực tế có thể cần diện tích ván lớn hơn nhiều lần tuỳ số lượng dầm, cột đi kèm.

Các bước ước tính

Bước 1: Tính diện tích cốp pha từng hạng mục

• Cột: diện tích = chu vi tiết diện cột × chiều cao cột × số lượng cột.
• Dầm: diện tích = (2 × chiều cao dầm + bề rộng đáy dầm) × chiều dài dầm, cộng dồn cho tất cả các dầm.
• Sàn: diện tích cốp pha đáy sàn gần bằng diện tích sàn thực tế (trừ phần đã có dầm, cột choán chỗ).

Bước 2: Cộng tổng diện tích cần dùng cho một đợt đổ

Cộng diện tích cột, dầm, sàn của các hạng mục đổ cùng một đợt lại với nhau.

Bước 3: Quy đổi ra số tấm ván

Lấy tổng diện tích chia cho diện tích một tấm ván (khổ phổ biến 1220 x 2440mm ≈ 2,97 m²/tấm) để ra số tấm lý thuyết.

Bước 4: Cộng thêm phần dự phòng hao hụt

Thực tế lắp dựng luôn có phần cắt bỏ, ghép không khít hoặc hư hỏng trong lúc thi công. Nên cộng thêm khoảng 5-10% so với số tấm lý thuyết để tránh thiếu giữa chừng.

Nếu dùng lại ván qua nhiều đợt đổ

Với công trình nhiều tầng, không cần mua đủ số ván cho toàn bộ công trình cùng lúc. Có thể tính số ván đủ dùng cho 1-2 đợt đổ gần nhau, sau đó tháo dỡ và luân chuyển lên đợt tiếp theo — miễn là lịch thi công các đợt không trùng nhau. Cách này giúp giảm vốn đọng vào vật tư so với mua đủ ngay từ đầu.

Một ví dụ đơn giản để hình dung

Một sàn 100m² có hệ dầm, cột đi kèm thường cần diện tích cốp pha thực tế cao hơn 100m² khá nhiều do phải tính thêm hai mặt bên và đáy dầm, bốn mặt cột — con số cụ thể phụ thuộc vào số lượng và kích thước dầm cột của từng thiết kế, nên không có một tỷ lệ cố định áp dụng chung cho mọi công trình. Cách chắc chắn nhất vẫn là tính riêng từng hạng mục theo bản vẽ kết cấu như các bước ở trên.

Kết luận

Tính số lượng ván cốp pha theo diện tích tiếp xúc bê tông thực tế của từng hạng mục, cộng thêm phần dự phòng hao hụt, sẽ chính xác hơn nhiều so với áng chừng theo diện tích sàn. Với công trình phức tạp hoặc không chắc chắn, nên nhờ đơn vị cung cấp hoặc kỹ sư thi công tính lại dựa trên bản vẽ cụ thể trước khi đặt hàng.