Đổ bê tông là bước không làm lại được: đổ xong mới phát hiện khuôn lệch, hở hay võng thì chỉ còn cách đập. Chủ nhà không cần biết kỹ thuật sâu, nhưng có thể tự đi một vòng kiểm tra trước giờ đổ bằng 10 điểm dưới đây. Việc này mất khoảng 15-20 phút, và nên làm cùng thợ hoặc chỉ huy công trình.

Lưu ý: checklist này giúp phát hiện lỗi thấy được bằng mắt. Với kết cấu quan trọng, nhịp lớn hoặc nhiều tầng, vẫn cần kỹ sư hoặc đơn vị giám sát duyệt phương án chống đỡ.

10 điểm tự kiểm tra

1. Khuôn đúng vị trí và kích thước theo bản vẽ

Đối chiếu nhanh với bản vẽ: vị trí cột, dầm, chiều cao, bề rộng. Đo thử vài vị trí bằng thước dây, đặc biệt các cột và dầm chính.

2. Khuôn thẳng đứng, không nghiêng

Nhìn dọc cột từ hai phía vuông góc nhau, hoặc nhờ thợ dùng dây dọi. Cột nghiêng thấy rõ ngay từ lúc dựng thì nên chỉnh trước khi đổ.

3. Mối ghép ván khít, không hở

Nhìn các khe giữa tấm ván, nhất là ở góc và chân khuôn. Khe hở lớn là chỗ nước xi măng rỉ ra, gây rỗ và vệt bẩn trên bê tông.

4. Chân khuôn được cố định chắc

Chân cột, chân vách chịu áp lực lớn nhất khi đổ. Chân phải được giữ chặt, không lỏng, không dịch chuyển khi lay nhẹ.

5. Cây chống đủ số lượng và đặt trên nền chắc

Cây chống không đứng trên nền bùn, nền mới đổ chưa cứng hay chỗ dễ lún. Khoảng cách các cây chống nên đúng theo hướng dẫn của thợ chính hoặc kỹ sư, không thưa tuỳ tiện.

6. Có giằng chéo và neo giữ

Khuôn cao, khuôn dài cần có giằng chéo hoặc neo để không bị xô khi đầm dùi rung. Chỉ có cây chống đứng thường chưa đủ.

7. Ván còn tốt, không cong vênh, không bong phim lớn

Nhìn bề mặt phía trong khuôn: ván phẳng, phim còn nguyên. Ván cong vênh hoặc bong mảng lớn dễ cho bề mặt bê tông lồi lõm. Xem thêm dấu hiệu ván cốp pha cần thay mới.

8. Lòng khuôn sạch

Không còn rác, mạt cưa, đất cát, nước đọng trong lòng khuôn, đặc biệt đáy cột, đáy dầm. Vật lạ bị chôn vào bê tông làm giảm chất lượng.

9. Thép và các vị trí chờ đã đúng

Kiểm tra thép đã được buộc chắc, có con kê giữ lớp bảo vệ, các lỗ chờ cho ống điện nước đã đặt đúng chỗ. Phần này nên đối chiếu với bản vẽ hoặc người giám sát.

10. Có người theo dõi khuôn trong lúc đổ

Cử ít nhất một người đứng quan sát khuôn khi đổ và đầm. Nếu thấy ván bắt đầu phình, chân khuôn hở hoặc cây chống nghiêng, dừng ngay để gia cố thay vì đổ cho xong.

Nên làm gì nếu phát hiện lỗi?

• Báo ngay cho thợ chính hoặc chỉ huy công trình, yêu cầu sửa trước khi đổ.
• Chụp ảnh lại chỗ có vấn đề để đối chiếu sau này.
• Không đồng ý đổ khi còn lỗi lớn chỉ vì sợ lỡ lịch hoặc đã đặt xe bê tông. Phí chờ thường rẻ hơn nhiều so với chi phí đập sửa.
• Với lỗi liên quan chịu lực (cây chống thiếu, khuôn võng), hỏi ý kiến kỹ sư.

Gợi ý để đi kiểm tra hiệu quả

• Báo trước với thợ rằng bạn sẽ kiểm tra khuôn trước giờ đổ, để họ dựng xong sớm một chút.
• Đi từ dưới lên, từ móng, cột, dầm đến sàn, mỗi chỗ nhìn đúng các điểm trên.
• In hoặc chụp lại checklist này để đánh dấu từng mục.

Kết luận

Tự kiểm tra cốp pha không thay thế kỹ sư, nhưng giúp chủ nhà phát hiện sớm những lỗi dễ thấy: lệch, hở, nghiêng, thiếu chống, ván hỏng. Chỉ vài phút trước giờ đổ có thể giúp tránh phải đập sửa, tốn tiền và chậm tiến độ. Muốn hiểu thêm từng phần, xem bài lắp dựng cốp pha đúng kỹ thuật và lưu ý cốp pha móng, cột, dầm, sàn.